نیکوس کازانتزاکیس را بیش تر با زوربای یونانی می شناسیم.اما اثار او همگی در یک موضوع می باشد وفقط شخصیت ها وفضاها تغییر می یابند.اثار اوبازنویسی وتاویل وگاهی نقیضه نویسی تاریخ مذهب مسیحیت می باشد.

        داستان اخرین وسوسه مسیح که در ایران توسط صالح حسینی ترجمه شده است ،قصه زندگی عیسا مسیح است که نویسنده به شیوه رئال سال های بعثت این پیامبر را تا زمان مرگ باز افرینی کرده است.کتاب اخرین وسوسه مسیح که دست مایه فیلم مارتین اسکورسیزی نیز قرار گرفته،روایت سیر جوانی عیسا تا بر صلیب کشیده شدن اوست که نویسنده با پایبندی به وقایع تاریخی زندگی او سعی در کنکاش در ذهن او  واوضاع زمانه اش می کند.اخرین وسوسه  رمان در 22سالگی او به سراغش می اید.با خوابی شروع می گردد.سوالی از خود:من کیستم ؟مادرش او را مریضی روانی می پندارد وبر حال زارش افسوس می خورد.عیسا خودرا به خاطر فاحشگی مریم مجدلیه که مسببش را خود می داند سرزنش می کند ودچار عذاب است.قصه عشق به مریم مجدلیه ونجات مردم به عنوان مسیحا محور حرکت داستان است.

     زندگی عیسا در میان پیامبران ومصائبش ،جایگاه خاص دارد .دین عیسا احکام خاصی ندارد و واین نیز دلیلش مشخص است چرا که اودر میان قوم یهود ظهور می کند .قومی موحد که باتعصب خاص به شریعت موسا پایبند می باشند وتورات همه احکام دینی انان را در بر  دارد.عیسا با زندگی  واعمال خویش رسالتش را که خیلی ساده وعوام پسند است تبلیغ می کند.رسالتش را  ابتدائن بر پایه محبت وسپس گرویدن به ملکوت اسمان بنا می نهد.تا جایی که گاهی باعث عدم رعایت تشر یفات شریعت یهودیت می گردد که با اعتراض کاهنان یهودی مواجه می شود مانند درو کردن گندم در روز شنبه توسط یکی از حواریون او واعتراض کاهنهان یهودی وحمایت عیسا از حواریش.

    در بازنویسی زندگی بزرگان تاریخ ،حوادث به تواتر رسیده وذهن نویسنده به موضوع، شکافی ایجاد می کنند که این در بازافرینی خلق می شود که می توان را تاویل پدیده یاپیرنگ جدید نامید.اگرچه در پایان داستان به شکل تاریخ سر انجام می پذیرد.

       در رمان کازانتزاکیس ،عیسا تا هنگام ملاقات یحیا تعمید دهنده واقعن نمی داند کیست:پیامیر ،شیطان ویا مسیح مورد انتظار قوم یهود؟این کشمکش درونی  وگاهی رفتار وگقتارهای متناقض باعش پیش برد قصه داستان می شود تا ان گاه کمه عیسا از بیابان وچله نشینی به سوی پیروانش بازمی گردد که به یقین رسیده است.

       کازانتزاکیس داستان سرای مذهبی ست اما از منظر گاه خود به طوری که چند اثاراو ازسوی کلیسای کاتولیک کتاب ممنوعه اعلام شده است.اوبه صراحت عیسا راقهرمان شخصیت داستانی خود قرار می دهد.عیسا در عین پیامبری واحساس رسالت،عشق به زندگی دارد.وسوسه ی او این است که با مریم مجدلیه دخترعمویش ازدواج کند .بچه دار شودوزندگی معمولی در پیش بگیرداما سرنوشت وبه تعبیری جبر خود خواسته ای اورا به صلیب رهنمون می سازدوبراخرین وسوسه ی خودپیروز می شود.

    البته این وسوسه یک نکته مبهم زندگی عیساست وچندان واقعیت ان روشن نیست .به طوری که در کتاب رمز داوینچی به طور متفاوتی روایت گردیده است.